Zmarli

Piwarski Kazimierz (1903–1968)

 

Kazimierz Piwarski

1903–1968

Urodził się 19 lutego 1903 r. w Krakowie. Po ukończeniu gimnazjum św. Anny w 1921 r. rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1921–1925 uczęszczał także do Szkoły Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa. Doktorem filozofii został w 1926 r., a w 1931 habilitował się z zakresu historii Polski nowożytnej.

W grudniu 1924 r. został asystentem na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1931 – docentem, a w 1937 mianowano go adiunktem. Prowadził ćwiczenia i wykłady z zakresu metody historycznej i źródeł do historii nowożytnej Polski. W pracy badawczej zajmował się problematyką XVII w. Wziął udział w przygotowaniu Wielkiej Historii Powszechnej – był autorem części dotyczącej 2. poł. XVI i 1. poł. XVII w.

Podczas II wojny światowej, po zajęciu Krakowa przez Niemców, został aresztowany 6 listopada 1939 r. podczas pracy na Uniwersytecie. Do października 1941 r. przebywał w obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen i Dachau

Po powrocie do Krakowa podjął dalszą pracę badawczą. Powstały wtedy zarysy dziejów Śląska, Prus Wschodnich i Gdańska, które zostały opublikowane po wojnie. W latach 1943–1945 brał także czynny udział w nauczaniu na tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim.

Po zakończeniu II wojny światowej został powołany na stanowisko profesora w Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie początkowo kierował Katedrą Historii Nowożytnej Słowiańszczyzny Zachodniej i Krajów Bałtyckich, a następnie Katedrą Historii Nowożytnej Powszechnej. W 1947 r. został mianowany profesorem zwyczajnym. W latach 1948–1950 był dziekanem Wydziału Humanistycznego. W latach 1947–1950 pracował jako wykładowca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych i Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie, której został rektorem.

W 1950 r. został przeniesiony na Uniwersytet Poznański. Pracował w Instytucie Zachodnim, którego był kolejno wicekuratorem, dyrektorem (w latach 1956–1958) i kuratorem, dzięki czemu miał wpływ na zasadnicze kierunki badawcze Instytutu.

15 września 1953 r. rozpoczął pracę w Instytucie Historii PAN, gdzie uczestniczył w przygotowywaniu zbiorowej Historii Polski, w części poświęconej XVII i XX w.

W 1956 r. powrócił do pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie objął kierownictwo Katedry Historii Powszechnej Nowożytnej i Najnowszej. Od 1960 r. był sekretarzem naukowym Oddziału Krakowskiego PAN, pełnił także funkcję przewodniczącego Komisji Historycznej tego Oddziału i dyrektora Biblioteki. Był przewodniczącym Komisji Historycznych Polsko-Niemieckiej i Polsko-Czechosłowackiej. Z powodu ciężkiej choroby oczu był zmuszony do rezygnacji z objętej w 1959 r. funkcji prorektora do spraw nauki w Uniwersytecie Jagiellońskim.

Zainteresowania badawcze Kazimierza Piwarskiego skupiały się wokół trzech dziedzin – historii XVII w., w szczególności zagadnień politycznych związanych ze stosunkami polsko-francuskimi, okresu międzywojennego, zwłaszcza traktatu monachijskiego, i dziejów Ziem Zachodnich. Do ważnych dzieł naukowych należą monografie: Między Francją a Austrią (1933), o okresie rządów Jana III Sobieskiego po wyprawie mołdawskiej 1686 r., Dzieje polityczne Prus Wschodnich (1938, wydanie poszerzone 1947), jako próba ujęcia dziejów tego obszaru w XVII i XVIII w. oraz Historia Śląska (1963), której był współautorem.

Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (od 1945) oraz członkiem korespondentem (1958) i członkiem rzeczywistym (1961) Polskiej Akademii Nauk. W latach 1962–1966 był wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego.

Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1959 r.

Zmarł 21 lipca 1968 r.

 

Więcej we wspomnieniu Józefa Andrzeja Gierowskiego, opublikowanym w „Kwartalniku Historycznym” 76, z. 2, 1969, s. 543–546. Tekst jest dostępny on-line w Repozytorium Cyfrowym Instytutów Naukowych (RCIN) pod linkiem: http://rcin.org.pl/publication/33037.