Zakład Studiów Średniowiecznych

Kierownik: prof. dr hab. Zbigniew Dalewski

dr Antoni Grabowski – Sekretarz
dr hab. prof. IH PAN Robert Kasperski
prof. dr hab. Roman Michałowski
dr Karolina Morawska
dr hab. prof. IH PAN Anna Zajchowska-Bołtromiuk

Współpracownicy:
mgr Maja Gąssowska
dr Rafał Rutkowski
mgr Maksymilian Sas
dr Marek Stawski
prof. dr hab. Hanna Zaremska

Doktoranci:
mgr Jan Jelinowski

Zakład Studiów Średniowiecznych jest spadkobiercą idei i dorobku dwóch swoich poprzedniczek: Pracowni Kultury Średniowiecznej, założonej przez Tadeusza Manteuffla, twórcę i pierwszego dyrektora Instytutu Historii PAN, oraz Pracowni Dziejów Społeczeństwa i Kultury Średniowiecznej, którą przez wiele lat kierował (w czasach politycznych prześladowań nieformalnie) Bronisław Geremek. Prowadzili tu wówczas swoje badania czołowi mediewiści dwóch pokoleń urodzonych w latach 1920–1940: Jerzy Dowiat, Stanisław Trawkowski, Stanisław Bylina i Jacek Wiesiołowski.
Największym zbiorowym dziełem badaczy związanych z tymi pracowniami jest dwutomowa Kultura średniowiecznej Polski (1985, 1997). Dorobkiem pracowni, a następnie Zakładu Studiów Średniowiecznych są także zbiorowe tomy, które ukazały się dzięki grantom badawczym KBN, NCN oraz NPRH: w serii Instytutu Historii PAN „Colloquia Mediaevalia Varsoviensia” – Peregrinationes. Pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, pod red. Haliny Manikowskiej i Hanny Zaremskiej, Warszawa 1995; Ecclesia et civitas. Kościół i życie religijne w mieście średniowiecznym, pod red. Haliny Manikowskiej i Hanny Zaremskiej; Warszawa 2002; Animarum cultura. Studia nad kulturą religijną na ziemiach polskich w średniowieczu. T. 1: Struktury kościelno-publiczne, pod red. Haliny Manikowskiej i Wojciecha Brojera, Warszawa 2008. Jako publikacje Instytutu Historii PAN – Granica wschodnia cywilizacji zachodniej w średniowieczu pod red. Zbigniewa Dalewskiego, Warszawa 2014; Przeszłość w kulturze średniowiecznej Polski, t. 1 pod red. Jacka Banaszkiewicza, Andrzeja Dąbrówki i Piotra Węcowskiego; t. 2 pod red. Haliny Manikowskiej, Warszawa 2018; The Grand Tour of John of Capistrano in Central and Eastern Europe (1451-1456). Transfer of Ideas and Strategies of Communication in the Late Middle Ages, pod red. Paweł Kras, James D. Mixson, Lublin 2018, IH PAN, Wyd. KUL; Corpus epistolarum Ioannis de Capistrano. Epistolae annis MCDLI-MCDLVI scriptae quae ad res gestas Poloniae et Silesiae spectant/ The Correspondence of John of Capistrano. Letters Related to the History of Poland and Silesia (1451-1456), pod red. Paweł Kras, Halina Manikowska, Marcin Starzyński, Anna Zajchowska-Bołtromiuk, transl. Stephen Rowell, Lublin 2018, IH PAN, Wyd. KUL

Obecne badania członków i stałych współpracowników Zakładu koncentrują się wokół:
1.strategii politycznych i dynastycznych nowych władztw we wczesnym;
2.ideologiami i tożsamościami – politycznymi, religijnymi, miejskimi;
3. warsztatem (ze szczególnym uwzględnieniem retoryki/topiki i auctoritates) średniowiecznego hagiografa, historiografa i autora pochwały miasta.

OSTATNIE WYPROMOWANE PRACE DOKTORSKIE

2020 – dr Anna Pomierny-Wąsińska, Przestrzeń zmierzona. Miara i mierniczy w średniowiecznej Florencji (XIII–XIV w.) (opieka naukowa prof. dr hab. Halina Manikowska)

2018 – Anna Horeczy, Recepcja włoskiej kultury intelektualnej w krakowskim środowisku uniwersyteckim w drugiej połowie XIV i pierwszej połowie XV wieku (opieka naukowa prof. dr hab. Halina Manikowska)

2018 – dr Rafał Rutkowski, Kronika Mnicha Teodoryka „O starożytności norweskich królów” (koniec XII w.). Prowincjonalna tradycja historyczna wprowadzona w nurt dziejów powszechnych (opieka naukowa prof. dr hab. Jacek Banaszkiewicz).

OSTATNIE KONFERENCJE ZORGANIZOWANE PRZEZ PRACOWNIKÓW ZAKŁADU:

Zapożyczenie, cytat, reinterpretacja (Warszawa 7-8 XII 2018) – organizatorzy: dr Antoni Grabowski, dr hab. prof. IH PAN Robert Kasperski, dr Rafał Rutkowski;
Przestrzeń w badaniach nad dawnymi miastami (Warszawa 5 X 2018) – organizatorzy: Piotr Okniński, Anna Pomierny-Wąsińska;
Tradycje o wojowniku w kulturze historycznej średniowiecza (Warszawa, 16 XII 2016) – organizatorzy, dr Antoni Grabowski, dr hab. prof. IH PAN Robert Kasperski, dr Rafał Rutkowski i Marcin Gostkowski.

PROJEKTY BADAWCZE

Trwające projekty badawcze finansowane w ramach programów NCN i NPRH:
Alberyk z Trois-Fontaines i trzynastowieczna cysterska wizja wspólnoty historyczno-kulturowej Europy/Christianitas
NCN 2016/23/D/HS3/03197, 2017–2021
Kierownik: dr Antoni Grabowski

Zakończone projekty badawcze finansowane w ramach programów NCN i NPRH:
Korespondencja Jana Kapistrana z Polakami w latach 1451–1456: studia i edycja łacińsko-angielska
NCN UMO-2015/18.M/HS3/00091, 2016–2018
Kierownik: dr hab. prof. IH PAN Paweł Kras
Uczestnicy z Zakładu: prof. dr hab. Halina Manikowska

An uneven friendship and it’s perception: The Holy Roman empire and Poland in the eyes of the other’s chroniclers/authors during the Middle Ages
NCN 2016/21/P/HS3/04017, 2017–2018
Kierownik: dr hab. prof. IH PAN Grischa Vercamer

Przestrzeń miejska późnośredniowiecznej Florencji: wyobrażenia i percepcja/
NCN 2014/15/N/HS3/01768, 2015–2018
Kierownik: Anna Pomierny-Wąsińska

Przeszłość w kulturze średniowiecznej Polski
0038/NPRH3/H11/82/2014, 2014–2017
Kierownik: prof. dr hab. Jacek Banaszkiewicz
Uczestnicy z Zakładu: prof. dr hab. Halina Manikowska, prof. dr hab. Hanna Zaremska, prof. dr hab. Zbigniew Dalewski, prof. dr hab. Roman Michałowski, dr Antoni Grabowski, dr Piotr Okniński