Objazd po północnej części dawnego województwa podlaskiego (2021)

16–21 września 2021 r. Zakład Atlasu Historycznego odbył dziesiąty rowerowy objazd naukowy. Wyprawa była pierwotnie planowana na 2020 r. jednak wybuch pandemii wywołanej przez SARS-COV-2 spowodował konieczność przełożenia wyjazdu na kolejny rok. Tym razem przemierzyliśmy dawną ziemię bielską zwiedzając niekiedy fragmenty zachodnich części Wielkiego Księstwa Litewskiego. Baza noclegowa znajdowała się w Białymstoku. Pierwszego dnia odwiedziliśmy Łapy, Suraż i Waniewo (Arkadiusz Borek, Michał Gochna, Grzegorz Myrda), drugiego Supraśl, Bohoniki i Sokółkę (j.w. oraz Dawid Maciuszek, Tomasz Panecki, Jarosław Suproniuk, Katarzyna Słomska-Przech, Bogumił Szady) a trzeciego Choroszcz, Tykocin i Knyszyn (j.w. oraz Wiesława Duży i Marek Słoń). Czwarty dzień rozpoczęliśmy od wyjazdu nad Jezioro Siemianowskie odwiedzając miejsce upamiętniające dawną wieś Łuka (przeniesioną podczas budowy zbiornika), skąd udaliśmy się do Odrynek, Narwi i Bielska Podlaskiego (j.w. wraz z Krzysztofem Borodą). Piątego dnia zwiedziliśmy Białystok (m.in. wnętrza pałacu Branickich). Tego dnia odbyło się również spotkanie promocyjne podlaskiego tomu „Atlasu historycznego Polski” na Wydziale Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku. Ostatniego dnia przed powrotem odwiedziliśmy nowo otwarte Muzeum Pamięci Sybiru. Ze względu na niekorzystne warunki pogodowe panujące w trakcie niemal całego wyjazdu część tras przebyliśmy samochodami.

Fot. 1. Widok na rzekę Narew z Góry Zamkowej w Surażu (fot. M. Gochna).

Fot. 2. Przeprawa przez Narew. W tle widać Waniewo – obecnie wieś z kościołem, w XVI w. miasteczko (fot. M. Gochna).

Cele objazdu to przede wszystkim:

• Poznanie terenu – krajobrazu, miejscowości, ludzi;
• Prezentacja podlaskiego tomu „Atlasu historycznego Polski”;
• Promocja dorobku Zakładu Atlasu Historycznego IH PAN (w tym witryny „Atlas Fontium”);
• Nawiązanie kontaktów z badaczami dziejów Podlasia z Białegostoku i okolic;
• Podjęcie dyskusji o możliwych kierunkach badań nad geografią historyczną Podlasia;
• Odwiedzenie i poznanie miejsc przedstawionych w przedmiotowym tomie AHP (zwłaszcza pod kątem projektów obecnie realizowanych w ZAH);
• Integracja zespołu.

Zamierzenia te udało się zrealizować. Przejechano około 300 km i odwiedzono kilkanaście miejscowości o XVI-wiecznej lub dawniejszej metryce. Na spotkaniu w Białymstoku, w którym uczestniczyło około pięćdziesiąt osób, zaprezentowano tom podlaski AHP i dyskutowano o geografii historycznej Podlasia.

Fot. 3. Kościół w Narwi (fot. K. Słomska-Przech).

Fot. 4. Szesnastowieczna płyta nagrobna Macieja Szymanowskiego herbu Ślepowron z kościoła w Narwi (fot. M. Gochna).

Podziękowania za wsparcie należą się:

• Dziekanowi Wydziału Historii i Stosunków Międzynarodowych dr. hab. Tomaszowi Mojsikowi;
• Panu Łukaszowi Baranowskiemu z Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku;
• Pani Monice Szarejko i Panu Pawłowi Kaliszowi z  Muzeum Pamięci Sybiru.

Fot. 5. Grupa uczestników objazdu przed pałacem Branickich w Choroszczy (fot. M. Gochna).