List otwarty Inicjatywy Obywatelskiej Instytutów PAN do Ministra Jarosława Gowina w sprawie finansowania podwyżek wynagrodzeń dla pracowników Instytutów PAN

Szanowny Panie Ministrze,

z radością przyjęliśmy deklarację ustawowego przerwania dyskryminacji finansowej pracowników naukowych Instytutów Polskiej Akademii Nauk wyrażoną w liście Pana Ministra do Pana Ministra Marka Suskiego, Sekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, z dnia 15 lutego br. (DN.WN.072.2.2019) oraz w liście do dyrektorów instytutów PAN z dnia 28 lutego br. (DN.075.1.2019.AW). W szczególności doceniamy decyzję Pana Ministra o umieszczeniu tak długo oczekiwanych regulacji w projekcie nowelizacji ustawy o Polskiej Akademii Nauk – stanowi to dla nas wyraz pełnego zrozumienia naszych postulatów, zarówno w odniesieniu do budowania silnego kapitału ludzkiego dla innowacyjnej gospodarki, jak i szeroko rozumianej sprawiedliwości społecznej. Te długo oczekiwane przez nasze środowisko regulacje zapobiegną drenażowi zdolnej kadry naukowej, czyniąc środowisko instytutów PAN atrakcyjnym miejscem pracy, a w dalszej perspektywie przyczynią się do dalszego umacniania pozycji Nauki Polskiej w rankingach międzynarodowych. Doceniamy również gest w postaci zwiększenia dotacji na utrzymanie potencjału badawczego w 2018 r. o kwotę 49.577 tys. zł. Co więcej napawa optymizmem deklaracja przeznaczenia kolejnych środków na cele regulacji minimalnych wynagrodzeń w roku bieżącym. Natomiast list ten ma na celu zwrócenie uwagi Pana Ministra na wykonawcze aspekty, które stoją na przeszkodzie pełnej realizacji deklarowanego publicznie celu jakim było podwyższenie w skali roku wynagrodzeń do poziomu stawek minimalnych obowiązujących nauczycieli akademickich:

1) Wystarczy pobieżna analiza tabeli z wyliczeniem powyższej kwoty przedstawionej przez Prezesa PAN Panu Ministrowi by zauważyć, że może ona stanowić zaledwie punkt wyjścia do szczegółowych obliczeń, a nie kwotę ostateczną. Obliczona kwota uwzględnia tylko różnicę pomiędzy stawkami minimalnymi brutto dla nauczycieli akademickich a rzeczywistymi stawkami brutto wypłacanymi pracownikom naukowym instytutów PAN na poszczególnych stanowiskach w przeliczeniu na pełne etaty. W obliczeniach nie uwzględniono kosztów pracodawcy.

2) Powyższa kwota została rozdzielona nie według rzeczywistych potrzeb, ale w taki sposób, że najbardziej niedofinansowane instytuty otrzymały najmniej pieniędzy. Z pisma Pana Ministra (DN.075.1.2019.A) wynika, że „podział został dokonany w sposób równomierny” (wzrost o ok. 7,2%). Niestety, równomierny podział środków na zaspokojenie bardzo nierównomiernie rozłożonych potrzeb nie mógł być skuteczny.

Mamy nadzieję, że opisany problem wynika tylko z pośpiechu i faktu, że MNiSW nie otrzymało danych z poszczególnych instytutów, które posłużyły do obliczenia kwoty 49.577 tys. zł, a nie jest celowym zaniechaniem prowadzącym do problemów finansowych znacznej części instytutów. Katastrofalne skutki zamykania oczu na wieloletnie zaniedbania obserwujemy już teraz.

Pan Minister, jako organ nadzorujący instytuty P AN w sprawach finansowych, od lat ma świadomość znacznych dysproporcji finansowych pomiędzy instytutami, nawet w obrębie tej samej kategorii. W przywołanym powyżej liście do dyrektorów instytutów PAN znajdujemy informację, że „MNiSW zaplanowało przeznaczenie w br., w algorytmicznym podziale subwencji dla instytutów PAN kwoty wyższej o co najmniej 49.577 tys. w porównaniu do łącznej kwoty środków przeznaczonych na utrzymanie potencjału badawczego w instytutach PAN przy podziale bazowym w roku 2018 r.” W tym miejscu wypadałoby zapewne złożyć wyrazy wdzięczności. Jednak nie możemy uwierzyć , że Pan Minister nie zdaje sobie sprawy z faktu, że ustawowe podniesienie stawek minimalnych wynagrodzeń zasadniczych i przeznaczenie na ten cel kwoty takiej jak w grudniu 2018 r., a nawet dwukrotnie wyższej ale podzielonej tak jak poprzednia, lub też zgodnie z istniejącym algorytmem, może doprowadzić wiele instytutów do bankructwa już po kilku miesiącach.

Domagamy się wykonania przez MNiSW rzetelnej analizy rzeczywistych kosztów ujednolicenia stawek minimalnych i zapewnienia odpowiednich środków na ten cel dla każdego instytutu PAN w perspektywie kilkuletniej. Również tych pojedynczych jednostek, które uzyskały kategorię C (nauczyciele akademiccy pracujący w uczelnianych jednostkach kategorii C mają takie same stawki minimalne jak pozostali). Deklarujemy pomoc ekspercką w tym zakresie. Uważamy, że niezbędne dopłaty można przeprowadzić albo w trybie interwencyjnym albo poprzez odpowiednią korektę algorytmu podziału. Naszym zdaniem wyodrębnienie z subwencji składnika kadrowego niezależnego w bezpośredni i pośredni sposób od kosztochłonności dyscypliny pomoże w przyszłości uzdrowić sytuację.

Z wyrazami szacunku
Przedstawiciele Inicjatywy Obywatelskiej Instytutów PAN

prof. dr hab. Janusz Boratyński , Inst. Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Wrocław
dr hab. Krystyna Dąbrowska, prof. nadzw. Inst. Immunologii i Terapii Dośw. PAN, Wrocław
dr hab. Lidia Karabon, prof. nadzw. Inst. Immunologii i Terapii Dośw. PAN, Wrocław
prof. dr hab. Włodzimierz Klonowski, Inst. Biocybernetyki i Inż. Biomedycznej PAN, Warszawa
prof. dr hab. Michał Kokowski, Instytut Historii Nauki PAN, Kraków
prof. dr hab. Jacek Koronacki, Instytut Podstaw Informatyki PAN, Warszawa
dr Magdalena Kotowska, Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Wrocław
dr hab. Jolanta Łukasiewicz, prof. nadzw. Inst. Immunologii i Terapii Dośw. PAN, Wrocław
mgr Ariadna Masłowska-Nowak, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa
dr hab. Paweł Pamiewski, prof. nadzw. Instytut Biologii Medycznej PAN, Łódź
dr Ireneusz Sadowski, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa
dr hab. Marian Srebrny, prof. nadzw. Inst. Podstaw Informatyki PAN, Warszawa
dr Dominik Szulc, Instytut Historii PAN, Warszawa