Konwersatorium profesora Jerzego Borejszy 12 IV 2016 r.
Dnia 12 kwietnia (wtorek) o godz. 13.00 w Sali Kościuszkowskiej Instytutu Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla rozpocznie się kolejne konwersatorium metodologiczne Profesora Jerzego W. Borejszy.
Profesor Władysław Teofil Kulesza (UW) wygłosi referat na temat: Konstytucje, ich treść ideologiczna, problem definicji. W załączniku do tej wiadomości znajdziecie Państwo prolegomena do referatu.
Zapraszamy uczestników konwersatorium i osoby zainteresowane.
PROLEGOMENA DO REFERATU O KONSTYTUCJACH XX i XXI WIEKU
PROFESORA WŁADYSŁAWA TEOFILA KULESZY – UW
(12 IV 2016, wtorek, godz. 13.00 IH PAN)
Nauka prawa wypracowała specyficzny sposób myślenia i postrzegania otaczającej ją rzeczywistości. Ta specyfika obciąża także takie dyscypliny nauk prawnych, jakimi są powszechna historia państwa i prawa oraz historia państwa i prawa Polski. To najwyraźniej widać, gdy skonfrontować dokonania historyków państwa i prawa z dokonaniami nauk historycznych analizujących rzeczywistość ujmowaną z szerszej niż czysto prawniczej perspektywy.
Próbą ukazania tej specyfiki prawniczego myślenia i trudności związanych z definiowaniem tak pojmowanych i badanych fenomenów będzie prezentacja uwag dotyczących kilku konstytucji państwa autorytarnych międzywojennej Europy, które były republikami. Przedmiotem prezentacji będą, wydobywane z ich treści, naczelne zasady ideowe i podstawowe instytucje ustrojowe.
Mając na uwadze te zamierzenia chciałabym skupić uwagę słuchaczy na kilku konstytucjach autorytarnych z międzywojnia, niestety w większości przypadków nie były tłumaczone na język polski. Jedynym wyjątkiem jest tekst Konstytucji Litwy z 1928 r. (w: A. Miller, Nowa Konstytucja Państwa Litewskiego, Warszawa 1930). W pozostałych przypadkach jesteśmy skazani na tłumaczenia najczęściej z urzędowych wydań w języku francuskim bądź niemieckim – te są dostępne w sieci. Na szczęście dysponujemy szeregiem omówień tych tekstów opublikowanych bądź przed wojną, bądź po wojnie. I tak w przypadku Konstytucji Litwy z 1938 r. mamy komentarz L. Gembarzewskiego (w: Biuletyn urzędniczy 1938, zeszyt V-VI) oraz komentarz A. B. Zakrzewskiego (w przedmowie do: Konstytucja Litwy, Warszawa 2006). W przypadku Konstytucji Estonii mamy dwa przedwojenne teksty J. Uluotsa (w: Rozwój konstytucyjny w Estonii, w: Wydawnictwa Grupy Polskich Porozumień Prawniczych z Zagranicą, Warszawa 1939 r. zeszyt IV) oraz L. Gembarzewskiego (w: Biuletyn urzędniczy 1938, zeszyt VII-VIII). Jeśli chodzi o Konstytucje Albanii z 1925 r. to zwięzłe streszczenie daje T. Czekalski (w swej pracy: Albania 1920-1939 Państwo- Gospodarka- kultura, Kraków 1996). Także problemem jest dotarcie do Konsytuacji państwa Słowackiego, (ale tu pewne informacje daje tekst: Kilka uwag o partiokracji w: Demokracja w XXI w. red. M. Szyszkowska, Warszawa 2009 r.). Punktem wyjścia dla prezentowanych uwag będzie wgląd w tekst konstytucji marcowej oraz konstytucji kwietniowej, ale tu nie ma problemu z dotarciem do tekstów tych aktów i do komentarzy, bądź przedwojennych (tu przede wszystkim W. Komarnicki) czy powojennych (na czele z A. Ajnenkielem).
