Konwersatoria im. Tadeusza Manteuffla (on-line) dla nauczycieli
Powołany do życia w 1953 r. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk prowadzi badania nad historią od średniowiecza do XX wieku. Pracownicy tej instytucji podejmują studia indywidualne, jak i zespołowe. Widząc potrzebę popularyzacji nauki, a dzięki temu podniesienia poziomu wiedzy społeczeństwa poprzez przekazywanie w sposób przystępny najnowszych ustaleń naukowych, Dyrekcja Instytutu postanowiła przeprowadzić bezpłatne konwersatoria dla nauczycieli. W sumie odbędzie się 12 spotkań po ok. 75 minut (od 17:30); dwa razy w tygodniu (we wtorek i czwartek) w okresie od 12 maja do 23 czerwca 2020 r. (z wyłączeniem Bożego Ciała). Po zakończeniu zajęć Instytut wystawi zaświadczenie o uczestnictwie w konwersatoriach (wymóg uczestnictwa co najmniej w dziesięciu zajęciach).
Konwersatoria obejmować będą wybrane tematy od średniowiecza do XX wieku. Zostanie na nich omówiony problem pogranicza polsko-ruskiego, jego zmian oraz roli pogranicznych ośrodków na przykładzie tzw. grodów czerwieńskich. Niejako kontynuacją tej tematyki będzie problematyka miast w dziejach Europy od XII do XVIII wieku. Zostanie ona przedstawiona na kilku płaszczyznach: definicji, periodyzacji, zróżnicowania regionalnego, procesów urbanizacyjnych, lokacji miast, układu przestrzennego i na kilku innych. Moduł dotyczący średniowiecza zakończy się tematem poświęconym pisaniu historii w pełnym średniowieczu. W XII wieku, w wyniku rozwoju z jednej strony teologii, a z drugiej studiów nad prawem rzymskim, pojawiły się nowe formy konstruowania tekstu. Służyły one przyśpieszeniu lektury i porządkowaniu wiedzy. Ważną rolę w tych przemianach odgrywali cystersi, którzy wprowadzili nowe narzędzia przeszukiwania i oznaczania wiadomości do tekstów historiograficznych.
Epoka nowożytna rozpocznie się od bardzo istotnej kwestii dla każdego historyka: czym jest i skąd się bierze wiedza historyczna? Kolejne dwa tematy poświęcone będą konkretnym grupom wyznaniowym. Pierwszy przybliży funkcjonowanie Żydów w dawnej Rzeczypospolitej. Drugi kwestię różnorodności religijnej na przykładzie Kościoła unickiego. Literatura dotycząca unii brzeskiej jest co prawda bardzo bogata, niestety często, nawet dzisiaj, wpływ na postrzeganie tego zjawiska mają np. kwestie wyznaniowe autorów (w środowiskach kościelnych unia jest postrzegana niemal wyłącznie pozytywnie; w środowiskach związanych z Cerkwią prawosławną – zdecydowanie negatywnie). Tymczasem Kościół unicki i jego przedrozbiorowe dzieje były ważnym czynnikiem mającym wpływ na funkcjonowanie kraju w różnych aspektach: religijnym, społecznym, administracyjnym czy w relacjach międzynarodowych z sąsiadami. Następny temat poświęcony zostanie przemianom parlamentaryzmu w Rzeczypospolitej w XVIII wieku: jak w tym czasie funkcjonował sejm, sejmiki itp.? Dla XIX wieku przewidziane są dwa problemy badawcze: problem narodu w XIX w. oraz monarchii habsburskiej od ugody austro-węgierskiej do I wojny światowej – próba rozwiązania kwestii narodowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Konwersatorium zakończy cykl złożony z trzech zajęć z zakresu XX wieku. Pierwsze obejmować będą bardzo delikatną i kontrowersyjną kwestię, czyli stosunki polsko-żydowskie w II Rzeczypospolitej (Żydzi w życiu politycznym, wzajemna obcość i współpraca, życie towarzyskie, patriotyzm Żydów – polski czy obcy? Czy istniał wśród Żydów stereotyp Polaka? W jakich wypadkach Żydzi identyfikowali się ze społeczeństwem polskim, a kiedy czuli wyraźną obcość, albo nawet wrogość?), drugie zaś problem zwierząt w II Rzeczypospolitej (prawa i przepisy dotyczące zwierząt, jakie było miejsce zwierzęcia w domu i w społeczeństwie, co uznawano za normalne zachowanie, a co za okrucieństwo; czy i w jaki sposób walczono ze złym traktowaniem zwierząt?). Całość zamknie spotkanie poświęcone PRL.
W czasie trwania konwersatoriów pracownicy naukowi IH PAN przedstawią najnowsze wyniki badań dotyczących wybranych tematów. Zaproponowane zostaną źródła, które mogą zostać wykorzystane przez nauczycieli w czasie lekcji. Ponadto w miarę możliwości udostępniona zostanie literatura specjalistyczna (PDF-y oraz adresy bibliograficzne).
Konwersatoria otwierają cykl zajęć otwartych dla nauczycieli szkół podstawowych i średnich prowadzonych przez Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, które będą kontynuowane po przerwie wakacyjnej.
Zgłoszenia proszę kierować na adres: konwersatoria@ihpanstary.aionline.dev, najpóźniej do 10 maja br. Lista miejsc ograniczona (liczy się kolejność zgłoszeń).
Zapraszamy serdecznie nauczycieli historii!
Dyrekcja Instytutu Historii PAN
