Kongres historii pojęć 2023
Doroczny kongres historii pojęć, organizowany przez History of Concepts Group, to kluczowe wydarzenie dla badaczek i badaczy, reprezentujących różne dyscypliny nauk społecznych i humanistycznych oraz zajmujących się różnymi aspektami pojęć w historii. 24. edycja tego wydarzenia, odbywająca się po raz pierwszy w Polsce, była współorganizowana przez IH PAN, UW i NIH.
28–30 września 2023 r. wydarzenie zgromadziło ok. 120 osób z Europy, obu Ameryk i Azji, w tym postacie tak ważne dla pola badawczego, jak Prof. Kari Palonen, Prof. Michael Freeden czy Prof. Willibald Steinmetz. W ciągu trzydniowych obrad odbyły się dwa wykłady plenarne (Prof. Jarosława Hrycaka i Prof. Johna Trescha), dwie debaty plenarne, premiera książki Beyond „Hellenes? and „Barbarians?: Asymmetrical Concepts in European Discourse oraz 27 paneli tematycznych.
Drugiego dnia kongresu, 29 września 2023 r., po godz. 16:00 rozpoczęły się wydarzenia plenarne w Sali Joachima Lelewela IH PAN. Przybyłych gości powitał Dyrektor IH PAN, prof. dr hab. Maciej Janowski, który krótko przedstawił dzieje Instytutu oraz sylwetkę samego Lelewela podkreślając, że również na obszarze Rurytanii istnieli historycy europejskiego formatu. Kolejno, prezentację dotyczącą rozwoju historii pojęć jako nurtu badawczego w Polsce wygłosił dr hab. prof. IH PAN Adam Kożuchowski. Po nim głos zabrała dr Ewa Wróblewska-Trochimiuk z IS PAN. W swym wystąpieniu przedstawiła przebieg prac nad 10 tomami „Leksykonu idei wędrownych na słowiańskich Bałkanach”. Następnie, dr E. Wróblewska-Trochimiuk prowadziła panel pt. „Modern Humanities and the Question of Scientific Prejudices”, w którym udział wzięli dr hab. prof. IS PAN Grażyna Szwat-Gyłybow, prof. dr hab. Ewa Domańska (UAM), dr Ewelina Drzewiecka (IS PAN) oraz Prof. Raymond Detrez (Uniwersytet w Gandawie).
Po krótkiej przerwie rozpoczęło się ostatnie tego dnia wydarzenie. Dr Piotr Kuligowski poprowadził debatę pt. „Conceptual Change in Interface Regions”, w której udział wzięli Dr. Maria Falina (Uniwersytet w Utrechcie), Dr. Jana Tsoneva (Bułgarska Akademia Nauk), prof. Maciej Janowski oraz Dr. Felipe Ziotti Narita (Uniwersytet w Sao Paulo). Jej celem było podjęcie refleksji nad tym, w jaki sposób pojęcia społeczno-polityczne powstają oraz ewoluują w takich regionach, jak Ameryka Łacińska oraz Europa Środkowo-Wschodnia. Dr P. Kuligowski pytał panelistów o to, czy i w jaki sposób można myśleć o tych regionach poza prostymi dychotomiami, jak Wschód–Zachód, Północ–Południe czy centrum–peryferie, nie tracąc z oczu ich specyfiki w rozwoju historycznym. Prof. M. Janowski w swej wypowiedzi podkreślał, że w polskiej historiografii istnieje długa już tradycja poszukiwania paraleli między Ameryką Łacińską a Europą Środkowo-Wschodnią. Kolejno, uczestnicy debaty wspólnie zastanawiali się nad tym, czy istnieją specyficzne parametry pojęciowej zmiany w obu regionach, a także, na przykładzie takich pojęć jak naród (prof. M. Janowski) czy liberalizm (dr J. Tsoneva), starali się przełożyć kategorie teoretyczne na analizę empiryczną. Debata wywołała liczne komentarze i pytania ze strony publiczności.
