Inne projekty

Program Ministerstwa „Wsparcie dla czasopism naukowych”, czas trwania 2019–2020
Studia Źródłoznawcze
Studia Geohistorica
Roczniki Historyczne
Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych
Rocznik Lituanistyczny
Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały
Odrodzenie i Reformacja w Polsce
Klio Polska
Dzieje Najnowsze
Kwartalnik Historyczny
Legatio: The Journal for Renaissance and Early Modern Diplomatic Studies
Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej

„Atlas Historyczny Polski 2.0”, w ramach konkursu „Społeczna odpowiedzialność nauki – Popularyzacja nauki i promocja sportu” (nr SONP/SP/466930/2020; przyznane środki: 400 000 zł), 2020–2022; kierownik dr hab. prof. IH PAN Bogumił Szady. Projekt to cykl warsztatów realizowany przy wsparciu najważniejszych ośrodków geografii historycznej w Polsce i za granicą.

Odbiorcami projektu są osoby zainteresowane przestrzennym wymiarem historii i przeszłością obiektów geograficznych, zarówno profesjonaliści, jak amatorzy: historycy, geografowie, pracownicy instytucji kultury, administracji i samorządu, archiwiści, nauczyciele, przewodnicy, regionaliści, genealodzy, studenci, uczniowie i seniorzy. Przedstawicieli wszystkich tych grup będą zapraszani na warsztaty i będziemy monitorować udział tych grup jako stałych (z własnym kontem) użytkowników. AHP2.0 ma stać się na tyle łatwy do znalezienia w przestrzeni cyfrowej i na tyle wygodny w użyciu, by stał się narzędziem pracy i nawet rozrywki (w sensie rozwijania hobby) dla przedstawicieli wszystkich tych grup. Ma on stać się między innymi instrumentem crowdsourcingu i edukacji szkolnej na wyższych szczeblach oraz akademickiej. Szczególną wagę przykładamy jednak do wprowadzenia AHP2.0 do warsztatu badawczego historyka na etapie gromadzenia danych, ich analizy i upowszechnienia. Jednocześnie korzystanie z niego przez szersze grono użytkowników przyczyni się do lepszego poznania pracy naukowej w tych środowiskach, a szczególnie fundamentu nauki historycznej: relacji między źródłem a wnioskami z ich analizy. Aplikacja INDXR pozwala na bezpośrednie łączenie skanu oryginału z jego odczytem, warstwami interpretacyjnymi i końcowymi wynikami przedstawionymi na mapie, a nawet – przez interaktywny indeks geograficzny – w tekście cyfrowych artykułów i książek. Mobilna wersja strony prezentującej wyniki powinna zachęcić do sięgania po dane historyczne na temat miejsca, w którym dana osoba się aktualnie znajduje, co ma istotne konsekwencje np. dla tożsamości lokalnej.

„Cyfrowa infrastruktura badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL”, nr POIR.04.02.00-00-D006/20, Działanie 4.2 – Rozwój Nowoczesnej Infrastruktury Badawczej Sektora Nauki  Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020, współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, przyznane środki IH PAN: 3 349 076 zł, 2020–2023, kierownik projektu ze strony IH PAN: dr Adam Zapała. Celem projektu DARIAH-PL jest utworzenie krajowej inteligentnej cyfrowej infrastruktury badawczej dla humanistyki i nauk o sztuce. Infrastruktura służyć będzie pozyskiwaniu, przechowywaniu i integracji różnorodnych danych badawczych oraz przetwarzaniu, wizualizacji i udostępnianiu zasobów cyfrowych. W tym celu zbudowana zostanie sieć rozproszonych laboratoriów. wyposażonych w nowoczesne narzędzia i zasoby umożliwiające realizację interdyscyplinarnych badań, wymagających wykorzystania różnorodnych materiałów, powiązaną z podmiotami gospodarczymi. Więcej: https://ihpanstary.aionline.dev/badania-naukowe/dariah-lab/

Tadeusz Kondracki, Grupa Ścigaczy Polskiej Marynarki Wojennej na wodach brytyjskich (1940–1945), w ramach konkursu „Doskonała nauka – Wsparcie monografii naukowych”, nr DNM/SP/515264/2021 (2021–2023; przyznane środki: 27 979 zł plus wkład własny 12 000 zł). Celem i zarazem efektem projektu jest opracowanie wydawnicze oraz opublikowanie monografii autorskiej Tadeusza Kondrackiego, pt. Grupa Ścigaczy Polskiej Marynarki Wojennej na wodach brytyjskich (1940–1945), najpierw wydanie drukiem, a następnie zamieszczenie w otwartym dostępie w Internecie, a także działania promocyjne służące rozpowszechnieniu oryginalnych wyników badań autora. Wszystkie te zadania będą wykonywane we współpracy z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, które ze względu na tematykę książki jest właściwym partnerem jej wydania.

Marek Ney-Krwawicz, Życie codzienne żołnierza-pracownika Komendy Głównej AK 1939–1944, w ramach konkursu „Doskonała nauka – Wsparcie monografii naukowych”, nr DNM/SP/512005/2021 (2021–2023; przyznane środki: 47 222 zł plus wkład własny 18 980 zł). Celem i zarazem efektem projektu jest opracowanie wydawnicze oraz opublikowanie monografii autorskiej Marka Neya-Krwawicza, pt. „Karność, odwaga i ostrożność, koleżeństwo i ofiarność – to naczelne zasady”. Życie codzienne żołnierza-pracownika Komendy Głównej Armii Krajowej 1939–1944. Najpierw będzie to wydanie drukiem, a następnie zamieszczenie w otwartym dostępie w Internecie, a także podjęte zostaną działania promocyjne służące rozpowszechnieniu oryginalnych wyników badań autora.

„Historia w edukacji domowej i szkolnej”, w ramach konkursu „Społeczna odpowiedzialność nauki – Popularyzacja nauki i promocja sportu” (nr SONP/SP/514935/2021 ; przyznane środki: 205 300 zł), 2021–. Celem projektu jest dostarczenie narzędzi do prowadzenia zajęć osobom uczącym historii (w tym również rodzicom prowadzącym naukę domową). Z pewnością interesujące treści znajdą również uczniowie oraz pasjonaci historii. Termin narzędzia jest rozumiany zarówno jako przekazywane treści w trakcie prowadzonych konwersatoriów, jak również udostępnione w planowanej bazie danych.

Efektem projektu będą:

1. Kontynuacja Konwersatoriów IH PAN zainicjowanych w 2020 r. przez dyrekcję IH PAN z inspiracji dr hab. prof. IH PAN Adriana Jusupovicia. Efektem tego działania będzie ściślejsze powiązania środowisk nauczycieli ze środowiskiem akademickim. Dotychczasowe spotkania on-line pokazały, że uczestniczą w nich nie tylko nauczyciele z dużych i średnich miast (np.: Warszawa, Kraków, Lublin, Katowice, Szczecin, Białystok, Łódź, Rzeszów), ale również z mniejszych miast lub wsi (Zalesie Górne, Wysokie Mazowieckie, Gryfin, Łochów, Stara Przysieka, Ładzin, Lubawa). Zdarzają się również nauczyciele z zagranicy (Humań – Ukraina). Owa dostępność i elastyczność zajęć (odbywać się będą po 18:00 w dni robocze) jest nie do przecenienia, gdyż rozszerza dostęp do wiedzy nauczycieli z mniejszych miejscowości. Nauczyciele historii będą mieli okazję przedyskutować swoje wątpliwości z czołowymi polskimi badaczami oraz poznać najnowsze wyniki badań. Uzyskaną w czasie spotkań on-line wiedzę będą mogli uatrakcyjnić swoje zajęcia z uczniami.
2. Ogólnodostępna baza danych zawierająca:
   1. nietypowe lub nieprzetłumaczone fragmenty źródeł z okresu od średniowiecza do XX w. (zarówno z historii Polski jak i powszechnej). Każdy przekaz zostanie poprzedzony opisem dotyczącym źródła (źródłoznawcze uwagi) oraz pytaniami do źródła (przydatnymi do analizy przez uczniów), a także literaturą pomocniczą z linkami do elektronicznych bibliotek cyfrowych (dla nauczycieli, rodziców prowadzących nauczanie domowe oraz zainteresowanych uczniów). Przekazy zostaną umieszczone w odpowiednich działach, poddziałach i tematach (np. dział Historia Polski, poddział średniowiecze, temat: Chrześcijaństwo i Środowiska Kościelne czy też Historia Polski, poddział epoka nowożytna, temat: Rodzina szlachecka);
   2. open accessowe mapy obejmujące okres od średniowiecza po XX w. opracowane pod względem graficznym i merytorycznym. Mapy będą do ściągnięcia w wersji PDF lub pliku graficznego. Przewiduje się, przygotowanie map, które mogą być wykorzystane jako podkład do przygotowania mapy według pomysłu osoby uczącej;
   3. linki odsyłające do kanonu źródeł najczęściej wykorzystywanych przy nauczaniu historii (np. Gall Anonim, Wincenty Kadłubek, Długosz, Stryjkowski itp.);
   4. linki odsyłające do elektronicznych bibliotek cyfrowych np.: RCIN (Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych: https://rcin.org.pl/dlibra);
   5. linki odsyłające do stron zawierających pomoce dla nauczycieli (mapy, tabele itp.) w tym opracowane źródła;
   6. jedna z podstron da możliwość umieszczenia na niej scenariuszy lekcyjnych uporządkowanych tematycznie, których autorami będą osoby korzystające z opisywanej aplikacji;
   7. istotnym elementem strony będzie kontakt umożliwiający zgłoszenie przez nauczycieli zapotrzebowania na odpowiedni typ materiałów pomocniczych.

„Jacques Perret’s Influence on Defensive Polish Architecture in the 17th Century”, PAN/PASIFIC 1, nr PAN.BFB.S.BDN.634.022.2021 (2022–2024; przyznane środki: 661 424,90 zł), kierownik: dr Olha Tikhonova. Projekt ma na celu ukazanie wpływu francuskiego architekta Jacquesa Perreta na polską architekturę, czyli zwłaszcza zamki bastionowe. Głównym przedmiotem analizy będą idee projektowe Naronowicz-Narońskiego inspirowane traktatem Perreta.

„Utworzenie indeksów haseł dla potrzeb Bibliografii historii polskiej„, projekt w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”, nr NdS/541649/2021/2021; przyznane środki: 800 000 zł, 2022–2024, kierownik dr hab. prof. IH PAN Anna Gruca. Projekt przyczyni się do udoskonalenia bazy „Bibliografii historii polskiej” jako źródła informacji o dorobku polskiej historiografii, zarówno w odniesieniu do prac dotyczących polskiej historii, jak i z zakresu historii powszechnej, których autorami są polscy badacze. Dzięki zaimplementowaniu przygotowanych w jego ramach indeksów haseł, zwiększą się możliwości wyszukiwawcze w bazie. Natomiast możliwość pobierania haseł zamiast konieczności ich ręcznego wpisywania, ułatwi i przyspieszy proces wprowadzania danych do bazy bibliograficznej, co wpłynie na jej aktualność. Planuje się wykonanie indeksów haseł: geograficznych, osobowych, serii wydawniczych, wydawców. Oprócz tego sporządzony zostanie indeks haseł autorów i współpracowników (redaktorów, wydawców źródeł, autorów wstępów, tłumaczy itp.)

„Opracowanie i udostępnienie Listy Haseł do serii uzupełniającej Polskiego Słownika Biograficznego„, projekt w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”, nr NdS/541591/2021/2022; przyznane środki: 1 900 000 zł, 2022–2024, kierownik mgr Mariusz Ryńca. Celem projektu jest opracowanie interdyscypilnarnej Listy Haseł do serii uzupełniającej „Polskiego Słownika Biograficznego” obejmującej postacie zasłużone dla polskiej historii, kultury i myśli politycznej. Przewiduje się stworzenie w ciągu 24 miesięcy około 30 tys. rekordów osobowych. Zostaną one udostępnione w domenie publicznej. Stworzona Lista Haseł będzie podstawą do dalszych badań w obszarze humanistyki. Aby zainteresować społeczeństwo ważnymi postaciami z historii Polski, rozpoczęciu prac nad tzw. drugą serią „Polskiego Słownika Biograficznego” powinna towarzyszyć akcja promocyjna w mediach, przede wszystkim w mediach społecznościowych. W projekcie przewiduje się stworzenie Listy Haseł do tzw. drugiej serii „Polskiego Słownika Biograficznego” złożonej z około 30 tys. rekordów osobowych zawierających następujące dane: imię i nazwisko, pseudonim, lata życia, zawód i najważniejsze pełnione funkcje. Do każdego rekordu zostanie podane źródło informacji. Lista Haseł będzie miała formę bazy danych (Excel) z możliwością zbudowania dedykowanej aplikacji. Wejdą do niej osoby, których biogramy nie znalazły się w wydawanej od 1935 r. serii podstawowej „Polskiego Słownika Biograficznego” ze względu na datę śmierci w trakcie wydania poszczególnych tomów, cenzury w okresie PRL oraz przyjętych zasad kwalifikacji (osoby zmarłe do końca 2000 r.).

„Słownik dziennikarzy, wydawców i drukarzy emigracyjnych i polonijnych w l. 1865–1918. Oprac. wstępne”, projekt w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”, nr NdS/543038/2021/2022; przyznane środki: 800 000 zł, 2022–2024, kierownik dr Elżbieta Nowosielska. Celem projektu jest wstępne opracowanie Słownika dziennikarzy, wydawców i drukarzy emigracyjnych i polonijnych w l. 1865–1918. Powyższe wydawnictwo składać się będzie z biogramów dziennikarzy, wydawców i drukarzy aktywnych zawodowo we wskazanych w tytule latach i działających poza granicami ziem wchodzących w skład dawnej Rzeczypospolitej. Po zakończeniu planowanego na dwa lata pierwszego etapu prac sporządzone zostaną: pełna lista nazwisk, które znajdą się w Słowniku oraz biogramy tych osób, o których zespół Pracowni Bibliografii Retrospektywnej zgromadził materiały podczas prac nad Bibliografią historii Polski XIX i XX wieku. T. 3 wol. 4: Polonia i emigracja.

„Mapa dla narodu. Cyfrowa edycja Karty Dawnej Polski Wojciecha Chrzanowskiego”, projekt w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”, nr NdS/543210/2021/2022; przyznane środki: 800 000 zł, 2022–2024, kierownik dr Tomasz Panecki. Projekt zakłada opracowanie cyfrowej edycji “Karty Dawnej Polski” autorstwa generała Wojciecha Chrzanowskiego wydanej w Paryżu w 1859 roku w skali 1:300 000. Projekt ma trzy cele. Po pierwsze, obraz mapy i jej treść (miejscowości, obiekty gospodarcze, drogi, inne toponimu) zostaną udostępnione w formie cyfrowej edycji za pomocą aplikacji internetowej. Edycja dostępna będzie na witrynie AtlasFontium (https://atlasfontium.pl/). Po drugie, w ramach komentarza źródłoznawczego i edytorskiego, mapa zostanie scharakteryzowana jako źródło kartograficzne i historyczne oraz opisana zostanie metodyka przygotowania edycji. Pierwsza część poświęcona będzie aspektom źródłoznawczym. Użytkownikom edycji zostanie przybliżony kontekst społeczny, w którym powstała mapa Chrzanowskiego po to, by pokazać w jakich warunkach pracowali ówcześni kartografowie i jak służyły społeczeństwu podejmowane przez nich inicjatywy. W drugiej części omówiona będzie metodyka przygotowania cyfrowej edycji. Po trzecie, zorganizujemy warsztaty online dla nauczycieli, pracowników instytucji kultury (muzea, biblioteki, ośrodki kultury), członków stowarzyszeń zajmujących się popularyzacją wiedzy o dziejach regionu (“małej ojczyzny”) oraz dla pracowników archiwów. Z ZAH w projekcie biorą udział: dr Tomasz Panecki (kierownik), dr hab. Anna Barcz, dr Wiesława Duży, mgr Michał Gochna i inż. Aniela Wrzesińska.