Pracownia Bibliografii Retrospektywnej XIX i XX wieku

Kierownik: dr Elżbieta Nowosielska

dr Aleksandra Bańkowska
mgr Marlena Kapica-Jezierska – Sekretarz (urlop macierzyński do 20 lipca 2023 r.)
mgr Katarzyna Sulej
dr Adrianna Sznapik

Kontakt: 22 831 02 61 wew. 37–39

Pracownia (dawniej Zakład) istnieje od 1953 r. Opracowuje i wydaje Bibliografię historii Polski XIX i XX w., która stanowi kontynuację Bibliografii historii polskiej Ludwika Finkla. Publikacje pracowni prezentują dorobek historiografii polskiej od 1815 r. i mają charakter kompendium wiedzy o całości piśmiennictwa dotyczącego dziejów Polski.

Dotychczas ukazały się:

tom wstępny: 1815–1914, red. S. Kieniewicz, Warszawa 1954
t. I: 1815–1831, red. S. Płoski, Wrocław–Warszawa 1958
t. II: 1832–1864, cz. 1, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968
t. II: 1832–1864, cz. 2, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972
t. II: 1832–1864, cz. 3, wol. 1, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1974
t. II: 1832–1864, cz. 3, wol. 2, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1976
t. II: 1832–1864, cz. 3, wol. 3, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1979
t. II: 1832–1864, cz. 3, wol. 4 (Skorowidze), red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1979
t. II: 1832–1864, cz. 4, wol. 1, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1982
t. II: 1832–1864, cz. 4, wol. 2, red. W. Chojnacki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1983
t. III: 1865–1918, wol. 1: Czasopisma, jednodniówki, kalendarze. Zabór rosyjski, red. S. Sokołowska, I. Ossowska, Warszawa 2000
t. III: 1865–1918, wol. 2: Czasopisma, jednodniówki, kalendarze. Zabór pruski, red. S. Sokołowska, I. Ossowska, Warszawa 2010
t. III: 1865–1918, wol. 3: Czasopisma, jednodniówki, kalendarze. Zabór austriacki, red. D. U. Ścięgosz-Karpińska, Warszawa 2017

Obecnie zespół pracuje nad przygotowaniem T. III: 1865–1918. Czasopisma, jednodniówki, kalendarze. Wol. 4: Emigracja i Polonia. Opracowywana bibliografia ma charakter prymarny i adnotowany, a zatem zamieszczone w woluminie opisy opracowywane są na podstawie autopsji i zawierają rozszerzone wiadomości na temat historii danego periodyku oraz publikacje na jego temat, które ukazywały się od momentu założenia wydawnictwa aż po dzień dzisiejszy.

Tak postawione zadanie wymaga szeroko zakrojonych kwerend, przeprowadzanych nie tylko w polskich bibliotekach naukowych, ale i w bibliotekach i archiwach zagranicznych (np. w Paryżu, Londynie, Chicago i Minneapolis), gdzie znajduje się znaczna liczba periodyków, których brak w bibliotekach krajowych.

Prace nad tym woluminem są finansowane przez Narodowy Program Rozwoju Humanistyki, a uczestniczą w nich: kierownik projektu dr hab. Stefan Gąsiorowski, dr Aleksandra Bańkowska, mgr Marlena Kapica-Jezierska, dr Elżbieta Nowosielska, mgr Katarzyna Sulej i dr Adrianna Sznapik. Opracowaniem opisów czasopism zajmują się A. Bańkowska, E. Nowosielska i K. Sulej, ponadto E. Nowosielska opracowuje materiały na temat jednodniówek, K. Sulej – kalendarzy, a M. Kapica-Jezierska i A. Sznapik – literatury o czasopiśmiennictwie. Efektem grantu będzie także opublikowanie monografii poświęconej dziejom prasy emigracyjnej. Praca ta będzie zawierać m.in. statystyczne omówienie opracowanych tytułów, opis środowiska dziennikarskiego, próbę przybliżenia metod pracy ówczesnych redakcji oraz rozdział poświęcony drukarniom i ich pracownikom.

Po zakończeniu prac nad woluminem poświęconym prasie emigracyjnej przewidywane są kolejne części zawierające informacje o sprawozdaniach wydawanych na terenie dawnych ziem polskich.

Kontynuowane są także prace nad stworzeniem bazy danych obejmującej wszystkie dotychczas wydane tomy. Robocza wersja woluminu 3 poświęconego czasopismom, jednodniówkom i kalendarzom z lat 1865–1918 wydanym na terenie zaboru austriackiego oraz periodyki w języku polskim publikowane w tych latach na pozostałych ziemiach monarchii austro-węgierskiej udostępniona jest tutaj.

Od lipca 2022 r. w ramach grantu w programie „Nauka dla Społeczeństwa” zespół Pracowni Bibliografii Retrospektywnej zajmuje się wstępnym opracowaniem kartoteki dziennikarzy i drukarzy emigracyjnych (kierowniczka projektu – E. Nowosielska). W przyszłości zebrane w ten sposób materiały posłużą do opracowania Słownika dziennikarzy, redaktorów i drukarzy emigracyjnych w l. 1865–1918.

Pracownicy zajmują się także indywidualnymi projektami opartymi na bazie materiałów zdobytych podczas prac bibliograficznych.