Projekty badawcze Pracowni

Opracowanie edycji ksiąg kamlarskich Głównego Miasta Gdańska z drugiej połowy XIV–XV wieku

Instytucja finansująca projekt: Narodowe Centrum Nauki
Konkurs: SONATA 3
Numer projektu: 2012/05/D/HS3/03679
Kierownik projektu: dr Marcin Grulkowski
Czas trwania projektu: 2013–2017

Cele projektu: Księgi miejskie Głównego Miasta Gdańska w niewielkim dotąd stopniu stały się przedmiotem działań edytorskich. Wykonane dotąd edycje pochodzą w większości z okresu przedwojennego. Celem projektu było przeprowadzenie badań wyglądu zewnętrznego i układu wewnętrznego (treści) najstarszych ksiąg powstałych w kancelarii Głównego Miasta Gdańska i prowadzonych przez urząd kamlarii, a także przygotowania edycji ich tekstu. Badaniami objęta została najstarsza księga kamlarska z lat 1379–1382 (sygn. APGd, 300, 12/1), trzy poręczne rejestry kamlarii z drugiej połowy XV w. (sygn. APGd, 300, 12/488), rejestr dochodów i wydatków kamlarii z lat 1481–1483 (sygn. APGd, 300, 12/489), a także dwie najstarsze księgi małoletnich Głównego Miasta Gdańska z lat 1441–1460 i 1451–1460 (sygn. APGd, 300, 12/479–480). Istotnym celem projektu było porównanie analizowanych wytworów kancelaryjnych z księgami tego typu powstałymi w innych kancelariach miejskich z obszaru oddziaływania prawa niemieckiego.

Rezultaty projektu: Księgi kamlarskie Głównego Miasta Gdańska zostały opublikowane w dwóch tomach serii wydawniczej „Studia i Materiały do Dziejów Kancelarii w Gdańsku” (zob. Serie wydawnicze i wydawnictwa ciągłe). Publikacja wspomnianych źródeł umożliwi ich szersze wykorzystanie w badaniach finansów miejskich, ale także sposobów opieki nad dzieckiem w późnym średniowieczu. Edycje te poszerzą wiedzę na temat dziejów wielu zabytkowych obiektów na terenie Gdańska. W przyszłości zostaną one wykorzystane również w badaniach nad społeczeństwem późnośredniowiecznego Gdańska i występujących w nim powiązań rodzinnych.

Dom gdański i jego mieszkańcy od późnego średniowiecza do połowy XIX w.

Instytucja finansująca projekt: Narodowe Centrum Nauki
Konkurs: OPUS 5
Numer projektu: 2013/09/B/HS3/00603
Kierownik projektu: prof. dr hab. Edmund Kizik
Czas trwania projektu: 2014–2018

Cele projektu: Celem projektu jest wszechstronne, interdyscyplinarne zrekonstruowanie warunków mieszkaniowych w Gdańsku w okresie przedindustrialnym. Wśród problemów badawczych istotne znaczenie posiada socjotopografia i jej przemiany od średniowiecza po pierwszą połowę XIX w. Zamierzeniem badawczym jest również charakterystyka typów zabudowy mieszkalnej (wystroju, wyposażenia, występowania w określonych częściach miasta, położenia zabudowy w określonych częściach parceli). Istotnym elementem działań badawczych stanie się sprecyzowanie funkcji społecznych domu mieszkalnego w Gdańsku. Odrębne pole zainteresowań stanowią regulacje prawne związane zarówno z procesem budowy (np. kwestia muru ogniowego), jak i użytkowaniem gospodarczym domów mieszkalnych w Gdańsku (np. rynek renty, rola ksiąg gruntowych, instytucje prawa gdańskiego związane z odzyskiwaniem wierzytelności). Badaniom poddany został ponadto proces marginalizacji politycznej Gdańska w pierwszej połowie XIX w., którego przejawem stało się zakonserwowanie sposobów zamieszkania.

Rezultaty projektu: Realizacja projektu umożliwiła kontynuację serii wydawniczej „Studia i materiały do dziejów domu gdańskiego”. Niezwykle istotnym osiągnięciem jest monografia poruszająca problem zróżnicowania socjotopograficznego w Gdańsku w pierwszej połowy XIX w., a więc w okresie, gdy miasto to stawało się ośrodkiem prowincjonalnym (E. Barylewska-Szymańska, Z. Maciakowska, Miasto i ludzie u progu nowoczesności. Socjotopografia Gdańska w pierwszej połowie XIX wieku, Gdańsk–Warszawa 2016). Podsumowaniem badań stało się zbiorowe opracowanie Dom gdański i jego mieszkańcy od późnego średniowiecza do połowy XIX wieku, red. E. Kizik, Gdańsk–Warszawa 2017).

Święto władzy. Ceremonie publiczne w wielkich miastach Prus Królewskich w XVI–XVIII wieku

Instytucja finansująca projekt: Narodowe Centrum Nauki
Konkurs: OPUS 9
Numer projektu: 2015/17/B/HS3/00169
Kierownik projektu: prof. dr hab. Edmund Kizik
Czas trwania projektu: 2016–2019

Cele projektu. Zamierzeniem niniejszego projektu jest zrekonstruowanie przebiegu i znaczenia polityczno-propagandowego, estetycznego i ekonomicznego ceremonii publicznych organizowanych w Gdańsku, Elblągu i Toruniu – wielkich miastach Prus Królewskich w XV–XVIII w. ku czci władzy państwowej (królewskiej) oraz miejskiej. Badaniem objęto obchody elekcji, koronacji, hołdów, triumfów, ingresów do miast, małżeństw, pogrzebów, urodzin dzieci królewskich jak również wybory burmistrzów, rocznic połączenia z Polską (1645, 1745), reformacji (1617, 1630, 1717, 1730). Efektem projektu poza rekonstrukcją samych ceremonii oraz ukazaniem logistycznych problemów organizatorów, będzie również poszukiwanie wzorców dyplomatyczno-ceremonialnych i ikonologiczno-literackich, które wykorzystywano przy układaniu scenariuszy świątecznych. Autorzy stawiają hipotezę, że scenariusze ceremonialne wypracowano na przełomie XVI i XVII w., w okresie panowania Zygmunta III. Kontynuowano je aż do schyłku Rzeczpospolitej i wcielenia badanych miast do monarchii pruskiej Hohenzollernów.

Przekład na język angielski i wydanie książki Sylwii Bykowskiej „Rehabilitacja i weryfikacja narodowościowa ludności polskiej w województwie gdańskim po II wojnie światowej”

Instytucja finansująca projekt: Program Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” 2015
Moduł: Umiędzynarodowienie 3a
Numer projektu: 3aH 15 0035 83
Czas trwania projektu: 2016–2018

Cele projektu:  Projekt zakłada przekład na język angielski monografii Sylwii Bykowskiej pt. „Rehabilitacja i weryfikacja narodowościowa ludności polskiej w województwie gdańskim po II wojnie światowej” (Gdańsk 2012). Ze środków przyznanych w grancie zaplanowano wydanie książki w wydawnictwie Peter Lang w serii „Geschichte – Erinnerung – Politik. Studies in History, Memory and Politics” (red. P. Forecki i A. Wolff-Powęska).

„Historia Gdańska”, t. 6: 1945–1990

Instytucja finansująca projekt: temat badawczy finansowany z dotacji bazowej IH PAN, Miasto Gdańsk
Koordynatorzy projektu: prof. dr hab. Edmund Kizik (IH PAN), prof. dr hab. Mirosław Golon (IPN Oddział w Gdańsku, UMK w Toruniu)
Sekretarz projektu: dr Sylwia Bykowska (IH PAN)
Czas trwania projektu: 2017–2022

Cele projektu: Założeniem projektu jest stworzenie syntezy dziejów Gdańska z okresu po II wojnie światowej. Zakończy ona serię „Historii Gdańska”, której redaktorem był prof. dr hab. Edmund Cieślak. Realizacja projektu opiera się na współpracy z gdańskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej. W projekcie uczestniczy ponadto wicedyrektor Deutsches Polen-Institut dr Peter-Oliver Loew. Celem pomocniczym jest stworzenie środowiska naukowego zajmującego się najnowszymi dziejami Gdańska. Rezultatem projektu będą dwie części tomu 6 „Historii Gdańska” przedstawiające odpowiednio dzieje miasta nad Motławą z lat 1945–1960 i 1960–1990. Całe wydawnictwo zostanie zwieńczone tomem 7, zawierającym bibliografię historii Gdańska powstałą od lat osiemdziesiątych XX w. oraz suplement do dawniejszej bibliografii obejmujący publikacje do 1985 r. (E. Kizik, Projekt kolejnych tomów Historii Gdańska. Dylematy badawcze, w: Szkice z życia codziennego w Gdańsku w latach 1945–1989, red. G. Berendt, E. Kizik, Gdańsk 2012, s. 193–199).